www.elvita.com.pl
  1. ELVITA
  2. /
  3. Doradztwo
  4. /
  5. uprawy polowe
  6. /
  7. oleiste
  8. /
  9. Ochrona rzepaku ozimego – najgroźniejsze choroby grzybowe

Ochrona rzepaku ozimego – najgroźniejsze choroby grzybowe

Ochrona rzepaku ozimego – najgroźniejsze choroby grzybowe

Długa i ciepła jesień, duża wilgotność powietrza, a także łagodny przebieg zimy to warunki sprzyjające rozwojowi groźnych patogenów, które są sprawcami chorób grzybowych obniżających plon rzepaku. W związku z tym podstawą w technologi produkcji tego gatunku jest zapewnienie skutecznej ochrony chemicznej, której nie zastąpią nawet najefektywniejsze działania agrotechniczne. Co warto wiedzieć o najgroźniejszych chorobach rzepaku?

Sucha zgnilizna kapustnych

Pojawienie się suchej zgnilizny kapustnych zwiastuje poważne kłopoty dla plantatora. Chorobie, zwanej również Phomą, sprzyjają zwłaszcza:

  • brak zmianowania (doskonale rozwija się na porażonych resztkach pożniwnych pozostawionych na polu)

  • określona temperatura powietrza (od 5°C do 25°C)

  • odpowiednia wilgotność, na którą wpływa przede wszystkim ilość i rozkład opadów.

Pierwsze symptomy porażenia, w postaci zwężenia szyjki korzeniowej bądź części korzenia, widoczne są już na siewkach młodych roślin. Na występowanie suchej zgnilizny kapustnych mogą również wskazywać małe owalne nekrozy na liściu o brunatnym zabarwieniu. W późniejszym czasie choroba powoduje zahamowanie rozwoju plantacji i zgorzel siewek. Najczęściej jej objawy widoczne są jesienią na liściach, a także wiosną na szyjce korzeniowej. Na poziom szkodliwości choroby wpływają przede wszystkim: porażone resztki pożniwne, gęsty wysiew, temperatura, ilość opadów, a także dobór odpowiedniej odmiany rzepaku tj. dostosowanej do warunków klimatycznych i jednocześnie odpornej na porażenia spowodowane przez kilku sprawców chorób. Jeżeli temperatura powietrza oscylować będzie w graniach 20°C i więcej, wówczas wskazane symptomy mogą pojawić się już po kilku dniach od momentu zainfekowana plantacji. W takich warunkach choroba szybko przedostaje się od tkanki liścia do podstawy łodygi, a następnie szyjki korzeniowej. Porażona łodyga z czasem łamie się, a w przypadku szyjki korzeniowej zaburzony zostaje transport składników pokarmowych i wody. Z kolei pojawiające się deszcze, wraz z wiatrem, stwarzają warunki do rozprzestrzeniania się i kiełkowania zarodników. Warto również pamiętać, że pierwotnym źródłem infekcji mogą być także nasiona.


Straty plonu spowodowane przez suchą zgniliznę kapustnych mogą nawet przekraczać 50%

Zgorzel siewek

Choroba, zwana również czarną nóżką, na ogół jako pierwsza atakuje plantacje rzepaku ozimego, ponieważ źródłem infekcji są: patogeny glebowe lub zainfekowany materiał siewny. Brak wschodów spowodowany przez porażenie często może być mylnie postrzegany przez pryzmat żerowania szkodników lub zastosowania niewłaściwego herbicydu. W tym przypadku trudno jednoznacznie ocenić, czy brak roślin nad powierzchnią gleby wynika właśnie z porażenia czarną nóżką. Na infekcje podatne są zarówno kiełkujące nasiona oraz wschodzące rośliny, jak i te w fazie tworzenia pierwszych liści. Porażone kiełki brunatnieją, a następnie zamierają, co skutkuje brakiem wschodów. Z kolei szyjka korzeniowa zwęża się i czernieje. Nadziemna część rośliny więdnie, a z czasem cała zamiera. Biorąc pod uwagę źródło infekcji, należy przede wszystkim wybierać kwalifikowany materiał siewny, a także stosować zaprawy fungicydowe, które stanowią fundament wczesnej ochrony roślin. Rozwojowi zgorzeli siewek sprzyja zbyt gęsty i głęboki siew oraz brak zbilansowanego nawożenia, szczególnie pod kątem magnezu i miedzi. Przed dostarczeniem najważniejszych składników należy ocenić także dostępność azotu, ponieważ zarówno niedobór, jak i nadmiar tego „plonotwórczego” składnika, będzie negatywnie wpływał na rozwój rzepaku. Kluczową rolę dla ograniczenia szkodliwości patogenów grzybowych – sprawców tej choroby, odgrywa światło. Stanowi ono jeden z najważniejszych czynników stymulujących rozwój roślin w okresie jesiennym. Podwyższa temperaturę, a także tempo parowania wody z gleby, przez co stymuluje wzrost roślin, skracając czas, kiedy patogeny stanowią dla nich zagrożenie.

Czerń krzyżowych

Choroba ta może pojawić się na wszystkich organach rośliny i we wszystkich fazach rozwojowych rzepaku. Pierwszym źródłem infekcji są pozostawione na polu resztki pożniwne, samosiewy tego gatunku, a także materiał siewny, na którym znajdują się zarodniki. Jeżeli czerń krzyżowych zaatakuje plantację bardzo wcześnie, może to prowadzić do obumierania roślin już w trakcie kiełkowania. Warto jednak podkreślić, że oznaki porażenia będą zależne od etapu, na którym zostanie ona zaatakowana. Początkowe symptomy czerni krzyżowych, zwanej też alternariozą, na ogół pojawiają się na hipokotylu i liścieniach. Rozpoznaje się je po ciemnych plamach, a w przypadku bardzo silnego stopnia porażenia, występuje zgorzel przed- i powschodoowa. Na liściach właściwych pojawiają się ciemnobrunatne plamy w kształcie owalu, przez co choroba może być mylona z suchą zgnilizną kapustnych. Z czasem zajmują one coraz większą powierzchnię na roślinie. Następnie choroba przenosi się na pęd główny i pędy boczne, po czym wrasta do wnętrza łuszczyn, z których nasiona są drobne i niedojrzałe. Duże nasilenie alternariozy prowadzi do przedwczesnego zasychania, a następnie pękania i osypywania nasion. Czerń krzyżowych dynamicznie rozwija się, gdy temperatura powietrza wynosi 17-27°C, przez co najmniej dobę, a przy wilgotności powietrza na poziomie 95% na plantacji sprzyja masowemu porażeniu. Rozwój choroby może także wynikać z żerowania m.in. chowacza podobnika i mszyc, którego skutkiem są uszkodzenia na roślinie i łuszczynach. Występowanie alternariozy mogą ograniczyć takie działania jak: zmianowanie, odpowiednia norma wysiewu i skuteczny rozkład resztek pożniwnych. Nie zastąpią one jednak odpowiedniej ochrony chemicznej.

Szara pleśń

Szarobrązowy nalot, który może się pojawić na łodygach, liściach i łuszczynach we wszystkich fazach rozwojowych rzepaku, to charakterystyczne objawy szarej pleśni. Źródłem infekcji, podobnie, jak w przypadku innych groźnych chorób grzybowych, są głównie resztki pożniwne oraz zainfekowane nasiona. Rozwój szarej pleśni może także stymulować sklerocja znajdujące się w glebie. Zarodniki grzyba kiełkują wyłącznie w kroplach wody, a wyrastająca z nich grzybnia przerasta do tkanek roślin przez kutikulę lub uszkodzenia. Zainfekowane liście i łodygi z czasem gniją, a nawet łamią się, co prowadzi do zwiędnięcia rośliny. W przypadku porażonych łuszczyn znajdujące się w nich nasiona są drobne i często niedojrzałe. Z kolei przy większym nasileniu łuszczyny zasychają, a nasiona osypują się. Warto podkreślić, że patogeny grzybowe infekują uprawę rzepaku na wszystkich etapach jego rozwoju. Najbardziej podatne na porażenie są organy, które wcześniej uległy uszkodzeniu wskutek żerowania szkodników, ptaków lub zostały osłabione np. przez przymrozki bądź suszę. Choroba dobrze rozwija się wówczas, gdy temperatura powietrza wynosi 10-18°C, a plantator nie prowadzi zmianowości upraw na tym samym polu. Szczególnie niebezpieczne są jednak uszkodzenia roślin, które mogą być spowodowane przez maszyny rolnicze. Warto podkreślić, że patogeny infekują uprawę rzepaku na wszystkich etapach jego rozwoju.

(ab)

Przewiń do góry
Strona wykorzystuje pliki cookies w celach statystycznych.
Dalsze korzystanie z tej strony bez zmiany preferencji dotyczących cookies oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki.
Zgadzam się